स्वातंत्र्य दिन विशेष: जेणेकरून आपण स्वतंत्र भारतात श्वास घेऊ शकू! श्री आशुतोष महाराज जी. संस्थापक एवं संचालक, दिव्य ज्योति जाग्रति संस्थान.

दरवर्षी १५ ऑगस्टला आपण भारतीय स्वातंत्र्यदिन पूर्ण उत्साहाने आणि आनंदाने साजरा करतो. हीच ती तारीख आहे जेव्हा आपण सर्वांनी 1947 मध्ये ब्रिटीश राजवटीतून स्वातंत्र्य मिळवले होते. इतिहासातील अशीच एक उज्ज्वल सकाळ, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्यसैनिकांची कठोर तपश्चर्या फळाला आली, तेव्हा प्रत्येक भारतीयांच्या ओठावर एकच गाणं गुंजत होतं - 'आता आम्ही मुक्त आहोत!' पण हो, हे स्वातंत्र्य मिळणं सोपं नव्हतं हे या युगात खरं आहे. त्यासाठी स्वातंत्र्यसैनिकांना काट्यांनी भरलेल्या लांबलचक वाटांवर अनवाणी चालावे लागले. अपार दडपशाही आणि वेदनांची नदी धैर्याने पार करावी लागली. या महान स्वातंत्र्ययुद्धात अनेक हृदय पिळवटून टाकणाऱ्या घटना घडल्या… ज्या ऐकून कधी डोळे ओले होतात तर कधी डोके अभिमानाने भरून येतात. चला तर मग जाणून घेवूया, वीररसाने भरलेल्या भारतीय पुत्राचा असाच एक बलिदान!

स्वातंत्र्याचे स्वप्न पाहणारे भारताचे सुपुत्र!

सूर्य सेन हे बंगालचे क्रांतिकारक स्वातंत्र्यसैनिक होते. विशेषत: चितगावमधील 'ब्रिटिशविरोधी चळवळी'चाही तो मुख्य नायक होता. 18 एप्रिल 1930 रोजी सूर्य सेन यांच्या नेतृत्वाखालील क्रांतिकारकांनी चटगाव येथील ब्रिटिश लायब्ररीची लूट केली आणि काही दिवसांसाठी चटगाव ब्रिटिश राजवटीतून मुक्त झाले. सूर्याने संपूर्ण बंगालमध्ये क्रांतीची ज्योत अतिशय वेगाने पेटवली होती. या कारणास्तव इंग्रज सरकार सूर्याला काबीज करण्याचा सतत प्रयत्न करत होते. पण ते टाळण्यासाठी सूर्य सतत आपले निवासस्थान बदलत असे. एकदा त्यांनी 'नेत्रा सेन' नावाच्या व्यक्तीच्या घरी आश्रय घेतला. इंग्रजांनी सूर्य सेनवर 10,000 रुपयांचे बक्षीस ठेवले होते. या लालसेपोटी नेत्रा सेनने विश्वासघात केला. त्यांनी ब्रिटीश अधिकाऱ्यांना माहिती दिली. ही माहिती मिळताच त्यांनी नेत्रा सेन यांच्या घरातून सूर्याला अटक केली. सूर्याला पकडल्यानंतर काही दिवसांनी, अज्ञात व्यक्तीने नेत्रा सेनच्या घरात घुसून चाकूचा एकच वार करून त्यांची हत्या केली. हा सर्व प्रसंग नेत्रा सेन यांच्या पत्नीने डोळ्यांसमोर पाहिला होता. मात्र पोलिस खात्याचे लोक त्याच्या घरी आले असता त्याने खुनीचे नाव व ओळख सांगण्यास नकार दिला. ती म्हणाली- 'मारेकरी कोण आहे हे कळल्यावरही मी तुला काही सांगणार नाही. माझे मन, माझा आत्मा याची साक्ष देत नाही. आणि मला त्याबद्दल वाईटही वाटत नाही. मी त्याच्यासारख्या देशद्रोही, अधर्मी माणसाची पत्नी होते हे केवळ आत्मभान आहे. माझे पती भारतमातेच्या मांडीवरचे डाग होते. तो पुसणारा पुत्र धन्य! ... मला माहीत आहे की आता सूर्यदादाला (भाऊ) फाशी होणार. पण ते या देशाच्या स्वातंत्र्याच्या अजरामर सुर म्हणून गुंजत राहतील. तो चितगावचा सूर्यपुत्र म्हणून चमकेल... आपल्या सर्वांचे सूर्य दादा असतील!'

फाशी देण्यापूर्वी सूर्य सेन यांचा अमानुष छळ करण्यात आल्याचे सांगितले जाते. त्याचे सर्व दात हातोड्याने तोडले गेले. हात-पायांची नखे एक एक करून बाहेर काढली. त्यानंतरही क्रूरतेचे छळ थांबले नाहीत. इंग्रजांनीही सूर्याचे सर्व अवयव आणि सांधे तोडले. त्यानंतर त्याला बेशुद्ध अवस्थेत फाशी देण्यात आली. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कारही करण्यात आले नाहीत. त्याचा मृतदेह पिंजऱ्यात घालून बंगालच्या उपसागरात फेकण्यात आला. त्याच्या फाशीच्या एक दिवस आधी, 11 जानेवारीला त्याने मित्राला लिहिलेल्या शेवटच्या पत्रात-

'मित्रा, मृत्यू माझ्या दारावर ठोठावत आहे. माझे मन अनंताकडे उडत आहे. या आनंदाच्या, गंभीर आणि उदात्त क्षणांमध्ये... मी विचार करत आहे की तुमच्यासाठी काय सोडावे!... फक्त एकच गोष्ट आहे - माझे स्वप्न - माझे सोनेरी स्वप्न - भारताच्या स्वातंत्र्याचे स्वप्न!...'

सूर्य सेन यांनी लिहिलेले हे पत्र त्यांच्या स्वातंत्र्याच्या तळमळीचे स्पष्ट वर्णन करते. त्यांच्या आयुष्यात खूप वेदना होत्या, त्यांना स्वतःच्या लोकांचा विश्वासघातही सहन करावा लागला होता, पण तरीही त्यांनी कधीही आपला आत्मा थंड होऊ दिला नाही. हा क्रांतिकारक सूर्यासारखा अखंड तळपत राहिला... स्वातंत्र्यासाठी गर्जत राहिला. जेणेकरून तुम्ही आणि आम्ही आज स्वतंत्र भारतात सन्मानाने श्वास घेऊ शकू. जय हिंद! दिव्य ज्योती जागृति संस्थेकडून स्वातंत्र्यदिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा.